Paratoner Ölçümü — Yıldırımdan Korunma Tesisatı Periyodik Kontrolü
Paratoner (yıldırımlık); fabrikaları, yüksek katlı konutları, iş merkezlerini, gökdelenleri ve camileri doğal bir olay olan yıldırımdan koruyarak, yıldırımın olumsuz etkisini en kısa yoldan toprağa ileten bir sistemdir. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ve Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği kapsamında, paratoner topraklamasının düzenli olarak ölçülmesi ve raporlanması gerekir.
Paratoner (Yıldırımlık) Nedir?
Paratoner; fabrikaları, yüksek katlı konutları, iş merkezlerini, gökdelenleri, camileri ve benzeri yapıları doğal bir olay olan yıldırımdan koruyup, yıldırımın olumsuz etkilerini en kısa yoldan toprağa ileten bir cihazdır.
Paratoner Türleri
Tesiste radyoaktif paratoner bulunması halinde, 30.07.2001 tarih ve 10700-1485 sayılı genelge gereği bu sistemler yasaklanmıştır ve yalnızca yetki belgesi verilmiş kuruluşlarca demonte edilip Çekmece Nükleer Atom Enerjisi Merkezi'ne teslim edilmesi zorunludur.
Paratoner Ölçümü Nasıl Yapılır?
Paratoner ölçümü, esasen topraklama tesisatı ölçümüyle aynı mantıkla yapılır. Binada sağlıklı bir temel topraklaması varsa, paratoner topraklaması eş potansiyel bara ile bina tesisatına bağlanır. Mevcut topraklama sağlıklı değilse veya hiç yoksa, harici bir toprak hattı kurulması zorunlu hale gelir.
Bina dışında, toprağın 20-45 cm altına — mümkünse en sıkı dokulu toprak zemin tercih edilerek — topraklama çubukları veya topraklama levhaları gömülür. Paratoner iniş iletkeni ile çubukların bağlantısı yapılmadan önce, yer seviyesinin üzerindeki test klemensinden direnç megeri kullanılarak direnç ölçülür. Elde edilen değerin 10 Ohm olması idealdir; değer yüksek çıkarsa bu seviyeye ulaşılana kadar çubuk sayısı artırılır. Periyodik bakımlarda da aynı değerin korunması gerekir.
Topraklama Ölçümü Neden Yapılır?
Topraklama sayesinde cihaz üzerindeki kaçak akımlar ve statik elektrik toprağa akar; böylece can güvenliği sağlanır ve cihazların zarar görmesi önlenir. Topraklamanın görevini yerine getirebilmesi için cihazın gövdesinden toprağa kadar olan elektriksel direncin yeterince düşük olması, bu direncin de periyodik olarak kontrol edilmesi gerekir. Elektrik tesisatınızın topraklama ölçümü için ayrı bir hizmet sayfamız da bulunmaktadır: Topraklama Ölçümü.
Mevzuat ve Yasal Dayanak
Paratoner ölçüm ve raporlama süreci; İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği ve Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği esas alınarak yürütülür. Yıldırımdan korunma sistemlerinin teknik tasarım ve kontrol esasları ise uluslararası TS EN 62305 standart serisi ile belirlenir.
Tesiste radyoaktif paratoner bulunması halinde, 30.07.2001 tarih ve 10700-1485 sayılı genelge gereği bu sistemlerin kullanımı yasaklanmış olup, yalnızca yetki belgesi verilen kuruluşlarca demonte edilip Çekmece Nükleer Atom Enerjisi Merkezi'ne teslim edilmesi zorunludur.
Tesisatta genel koruma için 300 mA, ıslak hacimler ve artırılmış koruma gereken bölümlerde ise 30 mA kaçak akım rölesi kullanılması yaygın uygulamadır.
Binalarda ve Fabrikalarda Uygulama
Yaşam alanlarımız olan binalarımız, apartmanlarımız ve evlerimiz için de yıldırımdan korunma ve topraklama önemlidir; bunların mutlaka yaptırılması ve kontrol edilmesi gerekir. Firmamız, binalardaki topraklama tesislerinde yapılacak gözle muayene, denetleme ve ölçmeye ilişkin örnek formlarımıza göre kontrolleri gerçekleştirmektedir.
Yıldırımlık tesislerinin topraklaması, yıldırımdan korunma tesisatının binaların temel topraklayıcısına bağlanmasıyla sağlanır. Yönetmeliğe göre, yıldırıma karşı koruma topraklamalarına 2 metreden daha yakın mesafede başka topraklayıcılar bulunuyorsa, tüm topraklayıcıların birbirine bağlanması zorunludur. Binalara gelen hatlar, parafudurlar üzerinden potansiyel dengeleme barasına bağlanmalıdır.
Fabrikalarda topraklama ve yıldırımdan korunma yapılması, iş sağlığı ve güvenliği açısından oldukça önemli ve yasal olarak zorunlu bir konudur. Yapılan koruma; hem insan hayatı hem de fabrikadaki tüm makinelerin sağlıklı çalışması açısından kritiktir. Yapılan ölçümler paratoner ölçüm formu doldurularak, ardından firmamızca onaylı paratoner ölçüm raporu düzenlenerek işletmeye iletilir.
Neden Avrupa Belgelendirme?
Test & Ölçüm Departmanı Uzmanlığı
Paratoner ve topraklama ölçümlerini, kendi Test & Ölçüm Departmanımızın teknik ekibiyle mevzuata uygun şekilde gerçekleştiriyoruz.
Standart Form ve Raporlama
Ölçüm sonuçlarını, gözle muayene, denetleme ve ölçüm formlarımıza uygun şekilde belgeleyip onaylı paratoner ölçüm raporu olarak teslim ediyoruz.
Periyodik Takip
Bina ve fabrikalarınızın paratoner ve topraklama ölçümlerini periyodik olarak planlayıp, değerlerin mevzuata uygun kalmasını takip ediyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular
Paratoner ölçümünde ideal direnç değeri nedir?
Test klemensinden direnç megeri ile yapılan ölçümde elde edilmesi gereken ideal değer 10 Ohm'dur. Değer yüksek çıkarsa, bu seviyeye ulaşılana kadar topraklama çubuğu sayısı artırılır.
Paratoner ölçümü ile topraklama ölçümü aynı şey mi?
Paratoner ölçümü esasen topraklama tesisatı ölçümüyle aynı yöntemle yapılır; ancak paratoner özelinde iniş iletkeni ve toprak çubuklarının bağlantısı ayrıca değerlendirilir.
Radyoaktif paratoner kullanılabilir mi?
Hayır. 30.07.2001 tarih ve 10700-1485 sayılı genelge gereği radyoaktif paratonerler yasaklanmıştır; tespit edilmesi halinde yetkili kuruluşlarca demonte edilip Çekmece Nükleer Atom Enerjisi Merkezi'ne teslim edilmesi zorunludur.
Paratoner ölçümü hangi mevzuata dayanır?
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği ve ilgili elektrik tesisleri yönetmelikleri esas alınır; teknik tasarım ve kontrol esasları ise TS EN 62305 standart serisiyle belirlenir.
Konutlarda ve apartmanlarda paratoner ölçümü zorunlu mu?
Yaşam alanları için de yıldırımdan korunma ve topraklama önemlidir; bina özelliklerine ve ilgili mevzuata göre periyodik kontrol yaptırılması gerekir.