ISO 26000 Sosyal Sorumluluk Rehber Standardı — Uygulama, Boşluk Analizi ve Eğitim
ISO 26000; kuruluşlara sosyal sorumluluğu stratejilerine, kararlarına ve uygulamalarına nasıl yerleştireceklerine dair rehberlik eden uluslararası bir standarttır. 7 ilke ve 7 temel konu etrafında, yönetişimden insan haklarına, çevreden adil iş uygulamalarına kadar geniş bir çerçeve sunar. Avrupa Belgelendirme olarak boşluk analizi, uygulama, eğitim ve raporlama desteğiyle kuruluşunuzu ISO 26000 ile uyumlandırıyoruz ve sürdürülebilirlik/ESG yolculuğunuza temel oluşturuyoruz.
ISO 26000 Nedir?
ISO 26000, her tür ve büyüklükteki kuruluşa sosyal sorumluluk (social responsibility) konusunda rehberlik eden uluslararası bir standarttır. 2010 yılında, dünya genelinden hükümet, sivil toplum, sanayi, tüketici ve işçi temsilcilerinin katıldığı geniş bir uzlaşı süreciyle yayımlanmıştır. Avrupa'da EN ISO 26000:2020 olarak kabul edilmiştir; içerik, ISO 26000:2010 ile teknik olarak aynıdır.
ISO 26000; sosyal sorumluluğun ne olduğunu açıklar, ilkeleri somut eylemlere dönüştürmeye yardımcı olur ve iyi uygulamaları paylaşır. Amaç, kuruluşların yalnızca yasal uyumun ötesine geçerek sürdürülebilir kalkınmaya katkı sunmasıdır. Standart; 7 ilke ve 7 temel konu etrafında yapılandırılmıştır ve ISO 9001, ISO 14001 gibi yönetim sistemleriyle uyumlu biçimde kullanılabilir.
ISO 26000 Belgelendirilebilir mi?
Bu, en sık karşılaşılan ve en kritik sorudur; cevabı net biçimde bilmek önemlidir.
ISO 26000 bir yönetim sistemi standardı değildir ve belgelendirmeye (sertifikasyona) uygun değildir. ISO'nun açık beyanına göre; standart "şart (requirement)" içermediğinden, denetlenebilir ve sertifika verilebilir bir temel oluşturmaz. "ISO 26000 sertifikası" sunulması veya bu belgeye sahip olunduğunun iddia edilmesi, standardın amacının yanlış temsili sayılır. Dolayısıyla akredite bir ISO 26000 belgesi mevcut değildir.
ISO 26000, uygulanmak ve kuruma entegre edilmek için tasarlanmıştır. Bu kapsamda gerçek değer üreten hizmetler şunlardır: mevcut durumun ISO 26000 karşısında boşluk analizi, sosyal sorumluluk stratejisinin kurulması, eğitim ve farkındalık, paydaş katılımı, performans takibi ve raporlama. İsteğe bağlı olarak bağımsız bir uygunluk doğrulama / öz beyan desteği sağlanabilir; ancak bunun akredite bir sertifika olmadığı her zaman açıkça belirtilmelidir.
ISO 26000'in 7 Temel İlkesi
Standart, sosyal sorumluluğun temelini oluşturan yedi ilkeyi tanımlar. Bu ilkeler, kuruluşun tüm karar ve faaliyetlerine yön verir.
ISO 26000'in 7 Temel Konusu
Standardın kalbi, sosyal sorumluluğun ele alınması gereken yedi temel konusudur (Madde 6). Her konu, kuruluşun kendi bağlamına göre önceliklendireceği çeşitli alt başlıklar içerir.
Paydaş Katılımı ve Entegrasyon
ISO 26000, sosyal sorumluluğu bir "proje" değil, kurumun tüm karar ve süreçlerine yerleşen bir yaklaşım olarak ele alır. Standardın 7. maddesi, bunun nasıl hayata geçirileceğine rehberlik eder.
Paydaş Belirleme
Kuruluşun etkilediği ve etkilendiği paydaşların tanımlanması, önceliklendirilmesi ve onlarla diyalog kurulması.
Konu Önceliklendirme
7 temel konu içinden kuruluş için en önemli (materyal) konuların belirlenmesi ve önem sırasına konması.
Entegrasyon ve Raporlama
Sosyal sorumluluğun politika, karar ve süreçlere gömülmesi; performansın izlenmesi ve şeffafça raporlanması.
Neden ISO 26000?
ISO 26000, bir sertifika sağlamasa da; sürdürülebilirlik ve ESG çağında kurumların sosyal sorumluluk yaklaşımını yapılandırmak için en güvenilir uluslararası rehberdir. Sağladığı somut faydalar şunlardır:
Diğer Standart ve Çerçevelerle İlişki
ISO 26000, tek başına değil; bir sürdürülebilirlik ekosisteminin parçası olarak güçlüdür. İlkeleri somut sistemlere ve raporlamaya dönüştüren araçlarla birlikte kullanılır.
ISO 26000 ile Sertifikalı Sistemler Arasındaki Fark
ISO 26000'in neden belgelendirilemediğini anlamak için onu sertifikalı standartlarla karşılaştırmak yararlıdır.
ISO 26000 Uygulama Süreci — 6 Adım
ISO 26000 bir denetim/sertifika süreci değil, bir uygulama yolculuğudur. Aşağıdaki adımlar, sosyal sorumluluğu kuruma kalıcı biçimde yerleştirir.
Boşluk Analizi
Mevcut uygulamaların ISO 26000'in 7 ilke ve 7 konusu karşısında değerlendirilmesi; güçlü yönlerin ve iyileştirme alanlarının belirlenmesi.
Paydaş ve Materyalite Çalışması
Paydaşların belirlenmesi, diyalog kurulması ve kuruluş için en önemli (materyal) sosyal sorumluluk konularının önceliklendirilmesi.
Strateji ve Politika
Sosyal sorumluluk stratejisinin, politika ve hedeflerin oluşturulması; bunların kurum yönetişimine entegre edilmesi.
Eğitim ve Uygulama
Yönetim ve çalışanlara eğitim; politikaların operasyonlara, satın almaya ve tedarik zincirine yerleştirilmesi.
İzleme ve Raporlama
Hedeflere karşı performansın izlenmesi; başarı ve eksiklerin dürüstçe yer aldığı bir sosyal sorumluluk/sürdürülebilirlik raporunun yayımlanması.
Doğrulama ve Sürekli İyileştirme
İsteğe bağlı bağımsız uygunluk doğrulama/öz beyan desteği (akredite sertifika değildir) ve sürekli iyileştirme döngüsünün kurulması.
Kimler İçin Uygundur?
ISO 26000, faaliyet alanı, büyüklük veya konumdan bağımsız olarak her tür kuruluş için uygundur: özel sektör, kamu ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar.
Büyük Şirketler ve Holdingler
ESG ve sürdürülebilirlik stratejisini yapılandıran, CSRD gibi raporlama beklentilerine hazırlanan kurumlar.
Bilgi Alın →Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler
Sosyal sorumluluk yaklaşımını, sertifikasyon yükü olmadan kendi ölçeğine göre yapılandırmak isteyen işletmeler.
Bilgi Alın →Küresel Tedarik Zincirine Tedarikçiler
Marka ve perakende beklentilerine yanıt veren, sosyal uygunluk yaklaşımını güçlendirmek isteyen tedarikçiler.
Bilgi Alın →Kamu Kurumları ve Sivil Toplum
Hesap verebilirlik, şeffaflık ve toplumsal katkıyı yapılandırmak isteyen kamu ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar.
Bilgi Alın →Neden Avrupa Belgelendirme?
Dürüst ve Doğru Çerçeve
ISO 26000'in belgelendirilemeyeceğini açıkça belirtir, yanıltıcı "sertifika" vaatleri vermeyiz. Bunun yerine standardı gerçekten değer üretecek şekilde kurumunuza uygulamanıza odaklanırız.
Boşluk Analizi ve Strateji
7 ilke ve 7 konu karşısında mevcut durumunuzu değerlendirir, materyalite çalışmasıyla size en uygun sosyal sorumluluk stratejisini birlikte kurarız.
Entegre Yönetim Sistemi Yaklaşımı
ISO 26000'i, sertifiye edilebilir ISO 9001, ISO 14001 ve ISO 45001 ile birlikte ele alarak ilkeleri somut, denetlenebilir sistemlere dönüştürürüz.
ESG ve Raporlama Köprüsü
ISO 26000 uygulamanızı CSRD, GRI ve BM SKH gibi raporlama çerçeveleriyle ilişkilendirir; sürdürülebilirlik yolculuğunuzun temelini sağlam atarız.
Sıkça Sorulan Sorular
ISO 26000 belgesi / sertifikası alınabilir mi?
Hayır. ISO 26000 bir rehber standarttır; "şart" içermez ve bir yönetim sistemi standardı değildir. ISO'nun açık beyanına göre belgelendirmeye uygun değildir ve akredite bir ISO 26000 sertifikası mevcut değildir. "ISO 26000 sertifikası" sunan veya bu belgeye sahip olduğunu iddia eden taraflar, standardın amacını yanlış temsil etmiş olur. Yapılabilecek olan; standardı uygulamak, boşluk analizi, eğitim ve raporlamadır.
ISO 26000 ile ISO 9001 arasındaki fark nedir?
ISO 9001 şart içeren, denetlenebilir ve sertifika verilebilen bir kalite yönetim sistemi standardıdır. ISO 26000 ise şart içermeyen, sertifikasyona uygun olmayan bir sosyal sorumluluk rehberidir. ISO 9001 "ne yapmalısınız"ı denetlerken, ISO 26000 "sosyal sorumluluğu nasıl yapılandırırsınız"a yol gösterir. İkisi birbirini tamamlar.
ISO 26000'in güncel sürümü hangisi?
Standart ilk olarak ISO 26000:2010 olarak yayımlanmıştır. Avrupa'da EN ISO 26000:2020 olarak kabul edilmiştir; içerik, ISO 26000:2010 ile teknik olarak aynıdır. Yani 2020, Avrupa adaptasyon yılını ifade eder, yeni bir teknik revizyon değildir.
ISO 26000'in 7 temel konusu nedir?
Kurumsal yönetişim, insan hakları, çalışma uygulamaları, çevre, adil iş uygulamaları, tüketici konuları ve toplumsal katılım/kalkınma. Her kuruluş, bu konular içinden kendi faaliyeti ve paydaşları için en önemli (materyal) olanları belirleyerek önceliklendirir.
ISO 26000'in 7 ilkesi nedir?
Hesap verebilirlik, şeffaflık, etik davranış, paydaş çıkarlarına saygı, hukukun üstünlüğüne saygı, uluslararası davranış normlarına saygı ve insan haklarına saygı. Bu ilkeler, kuruluşun tüm karar ve faaliyetlerinin temelini oluşturur.
ISO 26000 sürdürülebilirlik/ESG raporlamasıyla ilişkili mi?
Evet. ISO 26000, ESG ve sürdürülebilirlik yaklaşımını yapılandırmak için güçlü bir temeldir ve CSRD gibi zorunlu raporlama beklentilerine hazırlık sağlar. GRI gibi raporlama çerçeveleri ve BM Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH) ile birlikte kullanılabilir; ancak kendisi bir raporlama standardı değil, rehber niteliğindedir.
ISO 26000 hangi kuruluşlar için uygundur?
Faaliyet alanı, büyüklük veya konumdan bağımsız olarak her tür kuruluş için: özel sektör şirketleri, KOBİ'ler, kamu kurumları ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar. Standardın esnek yapısı, her kuruluşun kendi ölçeğine ve bağlamına uyarlamasına imkân verir.
ISO 26000 uygulaması ne kadar sürer?
Bir denetim/sertifika süreci olmadığı için sabit bir süre yoktur; uygulama, kurumun büyüklüğüne ve hedeflerine göre değişen bir yolculuktur. Tipik olarak boşluk analizi ve strateji birkaç hafta–birkaç ay içinde tamamlanır; entegrasyon ve raporlama ise süreklilik gerektirir.
ISO 26000 danışmanlık/uygulama hizmeti fiyatı ne kadar?
Sertifikasyon olmadığından fiyat; kapsam (boşluk analizi, strateji, eğitim, raporlama), kurum büyüklüğü ve hedeflere göre belirlenir. Türkiye'de yön verici aralıklar: temel boşluk analizi ve eğitim için 20.000 ₺ – 60.000 ₺ + KDV, kapsamlı strateji ve raporlama desteği için 60.000 ₺ – 150.000 ₺ + KDV civarındadır. Net teklif için iletişim formundan bilgi vermeniz yeterli.
Müşterim "ISO 26000 belgesi" istiyor, ne yapmalıyım?
Bu sık karşılaşılan bir durumdur ve genellikle bir kavram karışıklığından kaynaklanır; çünkü akredite ISO 26000 belgesi yoktur. Müşterinizin gerçekte aradığı şey büyük olasılıkla denetlenebilir bir sosyal uygunluk kanıtıdır: SA8000 sertifikası veya SEDEX/SMETA denetimi gibi. İhtiyacı netleştirip doğru çözüme yönlendirmenize yardımcı oluruz.