ISO 3834-2:2021 Belgelendirme — Kaynaklı İmalatta Kapsamlı Kalite Şartları
ISO 3834; metalik malzemelerin ergitme kaynağıyla imalatında kalite şartlarını tanımlayan uluslararası standart serisidir. ISO 3834-2:2021 (kapsamlı şartlar) ile firmanızın kaynak koordinasyonu, prosedür ve personel yeterliliğini kuruyor ve akredite belgelendirmesini yapıyoruz. EN 1090 (CE), PED ve ISO 9001 için kritik temel; kaynağın "özel proses" olarak güvence altına alınması.
ISO 3834 Nedir?
ISO 3834, metalik malzemelerin ergitme kaynağı (fusion welding) ile imalatında uygulanması gereken kalite şartlarını tanımlayan uluslararası standart serisidir. Kaynak, sonucu ancak tahribatla tam olarak doğrulanabilen bir "özel proses" olduğu için; kalitenin üründe değil, sürecin baştan sona kontrolünde güvence altına alınması gerekir. ISO 3834 tam olarak bunu sağlar.
Serinin güncel sürümü 2021 baskısıdır (önceki 2005 baskısının yerini almıştır). ISO 3834 bir kalite yönetim sistemi standardı değildir; ISO 9001'i tamamlar ve onun "özel proseslerin kontrolü" gerekliliğini kaynak özelinde karşılar. Basınçlı kaplardan köprülere, vinçlerden çelik konstrüksiyona ve raylı araçlara kadar kaynaklı imalatın kritik olduğu her alanda uygulanır.
Bu sayfa, serinin en kapsamlı ve en çok talep edilen seviyesi olan ISO 3834-2:2021 (Kapsamlı Kalite Şartları) üzerine odaklanır. Bu seviye; EN 1090 kapsamında EXC3/EXC4 çelik yapılar ve PED kapsamındaki basınçlı ekipmanlar için tipik olarak gereken seviyedir.
ISO 3834'ün Üç Kalite Seviyesi
ISO 3834, kaynaklı imalat için üç farklı kalite seviyesi sunar. Sertifiye edilebilir parçalar bunlardır; ISO 3834-1 doğru seviyenin seçimine, ISO 3834-5 ise uyulması gereken belgelere rehberlik eder.
Kapsamlı Kalite Şartları
En üst seviye. Tam kaynak koordinasyonu, prosedür doğrulama, izlenebilirlik ve denetim gerektirir. Kritik ve yüksek riskli imalat için (basınçlı kap, köprü, EXC3/EXC4).
Standart Kalite Şartları
Orta seviye. Genel yapısal kaynaklı imalatın büyük çoğunluğu için yeterli. EN 1090 kapsamında tipik olarak EXC2 ile eşleşir.
Temel Kalite Şartları
Giriş seviyesi. Düşük riskli, basit kaynaklı imalat için. EN 1090 kapsamında EXC1 ile eşleşir; kaynak koordinasyonu zorunlu değildir.
Neden ISO 3834 Belgesi?
Kaynak hatası, çoğu zaman gözle görülmez ve sonradan felaketle sonuçlanabilir. ISO 3834, bu riski sürecin başında yönetir. Belge; yasal/sözleşmesel zorunlulukların yanı sıra hukuki güvence ve maliyet kontrolü de sağlar.
Doğru Seviye Nasıl Seçilir?
Hangi ISO 3834 seviyesinin uygun olduğu, ISO 3834-1'deki kriterlere göre belirlenir. Seçim; ürünün kritikliği, kaynak proseslerinin kapsamı ve karmaşıklığı ile müşteri/mevzuat beklentilerine dayanır.
EN 1090 ile birlikte çalışıyorsanız seviye doğrudan imalat sınıfınıza bağlıdır: EXC1 → ISO 3834-4, EXC2 → ISO 3834-3, EXC3 ve EXC4 → ISO 3834-2. PED kapsamındaki basınçlı ekipman üreticileri ise kategoriye bağlı olarak genellikle ISO 3834-2 seviyesine yönelir.
ISO 3834-2 Temel Gereksinimleri
ISO 3834-2 (kapsamlı şartlar), kaynaklı imalatın tüm kritik unsurlarını kontrol altına alır. Aşağıdaki gereksinimler, denetimde incelenen başlıca alanlardır.
İlişkili Kaynak Standartları
ISO 3834, tek başına değil; bir kaynak standartları ekosistemiyle birlikte uygulanır. ISO 3834-5, hangi belgelere uyulması gerektiğini tanımlar.
ISO 14731
Kaynak koordinasyon personelinin görev, sorumluluk ve yetkinlik gereklilikleri. ISO 3834-2 ve -3'te zorunludur.
EN ISO 15614
Kaynak prosedürlerinin (WPS) test ile onaylanması (WPQR). Doğru parametrelerin bilimsel doğrulaması.
EN ISO 9606 / 9712
Kaynakçı yeterlilik sınavı (9606) ve tahribatsız muayene personeli yeterliliği (9712).
EN 1090, PED ve ISO 9001 ile İlişki
ISO 3834'ün asıl gücü, başka belgelendirmelerin vazgeçilmez bir bileşeni olmasıdır. Pek çok firma ISO 3834'ü tek başına değil, bu sistemlerin parçası olarak alır.
Bu nedenle ISO 3834, özellikle EN 1090 ve PED belgelendirmeleriyle birlikte planlanmalıdır; ortak kaynak altyapısı sayesinde toplam maliyet ve süre düşer.
Yasal Çerçeve ve Zorunluluk
ISO 3834 belgesi başlı başına yasal zorunluluk değildir; ancak bağlı olduğu CE yönetmelikleri ve sözleşmeler onu fiilen zorunlu kılar.
ISO 3834 şu durumlarda pratikte vazgeçilmez olur: (1) EN 1090 kapsamında çelik/alüminyum yapı üretiyorsanız; (2) PED kapsamında basınçlı ekipman/boru hattı imal ediyorsanız; (3) Kamu, savunma veya raylı sistem ihalelerine giriyorsanız; (4) Müşteri sözleşmeniz kaynaklı imalat için ISO 3834-2 talep ediyorsa.
Belgelendirme Süreci — 6 Adım
ISO 3834 belgelendirmesi, kaynak altyapısının kurulması ve iki aşamalı denetimi içerir. Sistem kurulumu dahil tipik süre 1-3 aydır.
Seviye Belirleme ve Boşluk Analizi
Ürün kritikliği, EN 1090/PED gereksinimi veya müşteri talebine göre uygun seviyenin (3834-2/-3/-4) belirlenmesi; mevcut kaynak uygulamalarının standartla karşılaştırılması.
Kaynak Koordinasyonu ve Sistem Kurulumu
Yetkin kaynak koordinatörü (ISO 14731) ataması, kaynak kalite el kitabı, prosedür ve kayıt sisteminin oluşturulması.
WPS/WPQR ve Kaynakçı Sınavları
Kaynak prosedürlerinin testle doğrulanması (WPQR), kaynakçı ve operatör yeterlilik sınavlarının yapılması (EN ISO 9606 / 14732).
Aşama 1 Denetimi
Belgelendirme kuruluşunun sistemin tasarımını ve dokümantasyon hazırlığını incelediği ilk aşama; saha denetimi öncesi eksikler belirlenir.
Aşama 2 Saha Denetimi
Sahada kaynak uygulamaları, koordinasyon, kayıtlar, NDT ve izlenebilirliğin yerinde doğrulanması. Uygunsuzluklar raporlanır.
Belge ve Gözetim Denetimleri
Uygunsuzlukların kapatılmasının ardından belge düzenlenir (tipik olarak 3 yıl geçerli). Süre boyunca yıllık gözetim denetimleri yapılır.
Hangi Firmalar ISO 3834 Almalı?
Ergitme kaynağıyla imalat, tamir veya modifikasyon yapan her firma ISO 3834'ten yararlanır. Aşağıdaki gruplar birinci derecede etkilenir.
Çelik Konstrüksiyon İmalatçıları
EN 1090 kapsamında CE işareti hedefleyen firmalar. EXC sınıfına göre ISO 3834-4/-3/-2 zorunlu kaynak ayağı.
Sektör Analizi →Basınçlı Kap ve Boru Hattı Üreticileri
PED kapsamındaki basınçlı ekipman imalatçıları. Yüksek basınçta kaynak hatası kritik; genellikle ISO 3834-2 gerekir.
Sektör Analizi →Makine, Vinç ve Kaldırma Ekipmanı
Ağır yük taşıyan kaynaklı makine ve vinç imalatçıları. Güvenlik-kritik kaynaklar için yüksek seviye kalite şartı.
Sektör Analizi →Raylı Araç ve Komponent Üreticileri
Vagon, bojı ve raylı araç komponentleri. EN 15085 ile birlikte ISO 3834 temel yetkinlik olarak aranır.
Sektör Analizi →Savunma ve NATO Tedarikçileri
Kaynaklı imalat yapan savunma sanayi firmaları. NATO ve kamu ihalelerinde ISO 3834-2 sıkça zorunlu.
Sektör Analizi →Enerji, Offshore ve Gemi İnşa
Rüzgâr kulesi, offshore platform, gemi ve tersane kaynaklı imalatları. Zorlu koşullara dayanım için kapsamlı kaynak güvencesi.
Sektör Analizi →Neden Avrupa Belgelendirme?
EN 1090 + PED ile Birlikte Planlama
ISO 3834'ü, bağlı olduğu EN 1090 (CE) ve PED belgelendirmeleriyle birlikte ele alıyoruz. Tek bir kaynak altyapısı (koordinasyon, WPS/WPQR, kaynakçı sertifikaları) üzerine kurarak tekrar maliyetini ve süreyi düşürüyoruz.
Doğru Seviye Stratejisi
Ürün kritikliğiniz ve hedef pazarınıza göre doğru seviyeyi (3834-2/-3/-4) belirliyoruz. Gereğinden yüksek seviye gereksiz maliyet, düşük seviye ise iş kaybı demektir.
Kaynak Uzmanlığı
Kaynak koordinasyonu, prosedür doğrulama (WPQR) ve NDT konularında deneyimli ekibimizle, denetimde en sık karşılaşılan uygunsuzlukları (süresi dolmuş sertifikalar, izlenebilirlik kopukluğu, eksik WPS) önceden kapatıyoruz.
Akreditasyon ve Geçerlilik
Akredite belgelendirme ile belgemiz, EN 1090/PED denetimlerinde, müşteri auditlerinde ve ihalelerde sorgusuz kabul görür.
Sıkça Sorulan Sorular
ISO 3834-2, -3 ve -4 arasındaki fark nedir?
Üçü de kaynaklı imalat için kalite seviyesidir. ISO 3834-2 kapsamlı (en üst) şartları, ISO 3834-3 standart (orta) şartları, ISO 3834-4 ise temel (giriş) şartları tanımlar. Seviye yükseldikçe kaynak koordinasyonu, prosedür doğrulama, izlenebilirlik ve denetim gereklilikleri artar. Doğru seviye, ISO 3834-1 kriterlerine göre seçilir.
Hangi ISO 3834 seviyesini almalıyım?
Seviye; ürünün kritikliğine, kaynak proseslerinin kapsamına ve mevzuat/müşteri beklentisine bağlıdır. EN 1090 ile çalışıyorsanız imalat sınıfınız belirleyicidir: EXC1 → 3834-4, EXC2 → 3834-3, EXC3/EXC4 → 3834-2. PED kapsamındaki basınçlı ekipman üreticileri genellikle ISO 3834-2'ye yönelir.
ISO 3834 ile ISO 9001 aynı şey mi?
Hayır. ISO 9001 genel bir kalite yönetim sistemi standardıdır; ISO 3834 ise kaynaklı imalata özel kalite şartlarıdır ve ISO 9001'in yerini almaz, onu tamamlar. ISO 9001, "özel proseslerin" kontrol altına alınmasını ister; ISO 3834 bu gerekliliği kaynak özelinde somutlaştırır. İkisi genellikle birlikte kullanılır.
EN 1090 için ISO 3834 zorunlu mu?
Evet, kaynaklı imalatta. EN 1090, kaynağın ISO 3834'e uygun yürütülmesini şart koşar ve seviye imalat sınıfına (EXC) bağlıdır: EXC1 için 3834-4, EXC2 için 3834-3, EXC3 ve EXC4 için 3834-2. Bu nedenle EN 1090 belgesi alacak firmalar ISO 3834'ü de kurmak zorundadır.
Kaynak koordinatörü (RWC) zorunlu mu?
ISO 3834-2 ve -3 için evet; yetkin bir kaynak koordinasyon personeli (ISO 14731'e göre) atanması ve görev/sorumluluk/yetkisinin tanımlanması zorunludur. ISO 3834-4 (temel seviye) için koordinasyon personeli şartı bulunmaz. Koordinatörün yeterliliği ISO 14731'i karşılamalıdır; belirli bir EWF/IIW sertifikası mevzuaten şart değildir ancak yetkinlik kanıtlanmalıdır.
WPS ve WPQR nedir?
WPS (Kaynak Prosedür Spesifikasyonu), bir kaynağın hangi parametrelerle yapılacağını tanımlayan talimattır. WPQR (Kaynak Prosedür Onay Kaydı) ise bu prosedürün test numuneleriyle doğrulanmasıdır (EN ISO 15614 serisi). ISO 3834-2, kaynakların onaylı WPS'lere göre ve doğrulanmış prosedürlerle yapılmasını gerektirir.
ISO 3834 belgesi ne kadar geçerli?
Belge tipik olarak 3 yıl geçerlidir ve bu süre boyunca yıllık gözetim denetimleriyle sürdürülür; 3. yıl sonunda yeniden belgelendirme yapılır. Kaynak prosedürlerinin (WPQR) ve kaynakçı sertifikalarının kendi geçerlilik sürelerinin ayrıca takip edilmesi gerekir.
Belgelendirme süreci ne kadar sürer?
Kaynak altyapısının kurulması dahil, firmanın mevcut durumuna ve hedef seviyeye göre tipik olarak 1-3 ay sürer. WPQR testleri ve kaynakçı yeterlilik sınavlarının tamamlanması süreyi etkileyen başlıca kalemdir. ISO 9001 altyapısı kurulu firmalarda süre kısalır.
ISO 3834 belgelendirme fiyatı ne kadar?
Fiyat; hedef seviye (2/3/4), kaynak proses sayısı, çalışan sayısı ve mevcut altyapıya göre değişir. Türkiye'de yön verici aralıklar: küçük/orta firma için 30.000 ₺ – 80.000 ₺ + KDV, daha kapsamlı tesisler için 80.000 ₺ – 160.000 ₺ + KDV civarındadır. WPQR testleri, kaynakçı sınavları ve danışmanlık ayrı kalemler olabilir. Net teklif için iletişim formundan bilgi vermeniz yeterli.
ISO 3834'ün güncel sürümü hangisi?
Güncel sürüm 2021 baskısıdır (örneğin ISO 3834-2:2021) ve önceki 2005 baskısının yerini almıştır. Türkiye'de TSE EN ISO 3834 olarak da uygulanır. Belgelendirme bugün 2021 baskısına göre yapılır.