Yürüyen Merdiven ve Yol │ TS EN 115-1 Uyumlu Yıllık Periyodik Kontrol
Yürüyen merdiven ve yürüyen yol periyodik kontrolü, bu sistemlerin mekanik, elektriksel ve güvenlik donanımlarının TS EN 115-1 standardına ve İş Ekipmanları Yönetmeliği'ne uygun çalıştığını doğrulayan yasal bir muayenedir. Alışveriş merkezleri, havalimanları ve metro istasyonları gibi yoğun kullanıcı trafiği olan alanlarda kritik önem taşır. Avrupa Belgelendirme olarak yürüyen merdiven ve yürüyen bant kontrollerinizi, EKİPNET sistemine kayıtlı yetkin mühendis kadromuzla gerçekleştiriyoruz.
Yürüyen Merdiven ve Yürüyen Yol Nedir?
Yürüyen merdiven, insanların bir kat ya da zemin seviyesinden diğerine taşınmasını sağlayan, sürekli hareket eden bir merdiven sistemidir. Genellikle alışveriş merkezleri, havalimanları ve metro istasyonları gibi yerlerde kullanılır; bir dizi metal basamaktan oluşur ve bu basamaklar sürekli bir döngü hâlinde hareket eder. Elektrikle çalışan bu sistemler, insanlar için zaman ve enerji tasarrufu sağlar.
Yürüyen yol (yürüyen bant) ise kullanıcıları belirli bir düzlemde, kat değişimi olmadan taşımak için kullanılan sürekli taşıma sistemidir. Genellikle taşıma arabası, çocuk arabası veya tekerlekli sandalye kullanıcılarının taşınmasını kolaylaştırmak amacıyla; otoparktan zemin katına veya asansör seviyesine kadar hizmet verir. Bu sayede kullanıcı yükü, asansör ve yürüyen merdivenin hizmet verdiği alanlar arasında dağıtılmış olur.
Yürüyen Merdiven ile Yürüyen Bant Arasındaki Fark
Yürüyen merdiven ve yürüyen bant sistemleri aynı amaca (kullanıcı taşıma) hizmet eder, ancak aralarında önemli bir yapısal fark vardır: yürüyen merdivende basamak bulunurken, yürüyen bant sisteminde adından da anlaşılacağı üzere düz bir bant bulunur.
Yürüyen merdiven, taşıma sırasında platform alanında yükseklik farklarına neden olan basamaklar içerdiğinden yürüyen banda kıyasla ek riskler taşır; bu nedenle ek güvenlik önlemleriyle (taraklık koruması, basamak sensörleri, acil durdurma donanımı gibi) donatılır.
Yasal Dayanak ve Zorunluluk
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve buna bağlı İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (25.04.2013, 28628 sayılı Resmî Gazete) Ek-III Madde 2.2.3 gereğince, yürüyen merdiven ve yürüyen bantların periyodik kontrolü zorunludur. Kontrollerin zamanında yaptırılmasından, ekipmanın bulunduğu binanın sahibi ve onun yetkilendirdiği işletmeci doğrudan sorumludur.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete
EKİPNET ve Akreditasyon Zorunluluğu
17 Haziran 2021 tarihinden itibaren, yürüyen merdiven ve yürüyen bant periyodik kontrolleri yalnızca kalıcı EKİPNET numarasına sahip personel tarafından yapılabilmektedir. 18 Şubat 2022 tarihli İş Ekipmanları Yönetmeliği değişikliği ile bu kontrollerin yalnızca akredite kuruluşlarca yapılması zorunlu hâle gelmiştir. Bu iki koşulu sağlamayan bir kontrol, teknik olarak doğru görünse bile denetimde geçersiz sayılabilir.
İlgili Standartlar
| Standart | Konusu |
|---|---|
| TS EN 115-1 | Yürüyen merdiven ve yürüyen bantlar için güvenlik — imalat ve montaj esasları |
| TS EN 115-2 | 09.04.2009 öncesi monte edilmiş yürüyen merdiven/bantların güvenliğinin artırılmasına yönelik kurallar |
| TS EN 13015+A1 | Asansör ve yürüyen merdivenlerin bakımı — bakım talimatları için kurallar |
| TS EN ISO 14798 | Asansörler, yürüyen merdivenler ve yürüyen bantlar — risk değerlendirmesi ve risk azaltılması |
09.04.2009 tarihinden önce monte edilmiş yürüyen merdiven ve bantlar, hem TS EN 115-1 hem de TS EN 115-2 standardına göre kontrol edilmelidir; bu tarihten sonra monte edilenler için ise TS EN 115-1 esas alınır.
Kontrol Sıklığı
İş Ekipmanları Yönetmeliği Ek-III Madde 1.4 gereği, periyodik kontrol aralığı öncelikle standart veya imalatçı tarafından belirlenmemişse; işyeri ortam koşulları, kullanım sıklığı ve risk değerlendirmesi sonuçlarına göre belirlenir. Belirlenen bu aralık, yönetmelikteki istisnalar dışında bir yılı aşamaz.
AVM, hastane, metro istasyonu gibi yolcu trafiğinin çok yoğun olduğu alanlarda, yıllık asgari periyodun yanında daha sık ara kontrol ve bakım planlanması önerilir.
Kontrol Süreci — Adım Adım
Ön İnceleme
Bir önceki periyodik kontrol raporu incelenir; varsa eksikliklerin giderilip giderilmediği, sicil kartı ve bakım defterinin mevcudiyeti kontrol edilir.
Genel İnceleme
Tüm mekanik ve elektriksel bileşenler gözden geçirilir; darbe, deformasyon ve kaçak açısından genel görünüm incelenir.
Güvenlik Kontrolleri
Acil durdurma düğmeleri, güvenlik sensörleri, basamaklar ve korkuluklar test edilir; eksik/kırık basamak veya palet tespit edilirse ekipman durdurulur.
Mekanik ve Elektriksel Kontroller
Zincir, dişli, kayış ve yağlama noktaları; elektrik panosu, kablolar, motor ve kontrol ünitesi kontrol edilir.
Fonksiyonel Testler
Başlatma, durdurma ve acil durum prosedürleri test edilerek genel performans değerlendirilir.
Raporlama
Tespit edilen sorunlar ve öneriler, yönetmelik kapsamında düzenlenen bir periyodik kontrol raporuna işlenir.
Kontrolü Kim Yapabilir?
Yürüyen merdiven ve yürüyen bantların periyodik kontrolleri; EKİPNET sistemine kayıtlı makine mühendisleri, mekatronik mühendisleri, makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler ya da makine tekniker veya yüksek teknikerleri tarafından yapılır.
Periyodik kontrol sırasında yetkili servisin hazır bulundurulması ve testlerin, periyodik muayene kuruluşu nezaretinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Yetkisiz ya da eksik yapılan bir kontrol, denetimde geçerlilik taşımaz.
Sık Yapılan Hatalar
Neden Avrupa Belgelendirme?
EKİPNET Kayıtlı, Akredite Kontrol
Kontrollerimizi EKİPNET sistemine kayıtlı mühendis ve teknik personelimizle, akredite kuruluş statümüz kapsamında yürütüyoruz; raporlarınız denetimlerde tartışmasız geçerli oluyor.
Yoğun Kullanım Alanlarına Özel Planlama
AVM, havalimanı ve metro istasyonu gibi yoğun trafikli alanlarda, işletmenizi en az aksatacak saatlerde kontrol planlıyor; yıllık asgari periyodun yanında ihtiyaç hâlinde ek kontrol öneriyoruz.
Eski ve Yeni Ekipmanda Doğru Standart Uygulaması
Ekipmanınızın montaj tarihine göre TS EN 115-1 ve/veya TS EN 115-2 standardını doğru biçimde uyguluyor, güncelliğini yitirmiş bir kontrol riskini ortadan kaldırıyoruz.
Tüm Periyodik Kontroller Tek Muhatapta
Yürüyen merdiven ve bantların yanı sıra kaldırma-iletme ekipmanları ve diğer periyodik kontrol ihtiyaçlarınızı tek elden yürütüyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular
Yürüyen merdiven ve yol kontrolü zorunlu mu?
Evet. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve İş Ekipmanları Yönetmeliği Ek-III Madde 2.2.3 gereği, yürüyen merdiven ve yürüyen bantların periyodik kontrolü zorunludur.
Yürüyen merdiven ile yürüyen bant arasındaki fark nedir?
Yürüyen merdivende basamak bulunurken, yürüyen bantta düz bir taşıma yüzeyi (bant) bulunur. Basamaklardan kaynaklanan yükseklik farkı nedeniyle yürüyen merdiven ek risk taşır ve ek güvenlik önlemleri gerektirir.
Kontrol ne sıklıkla yapılmalı?
Standart veya imalatçı tarafından belirlenmiş bir süre yoksa, kontrol aralığı risk değerlendirmesine göre belirlenir ve yönetmelikteki istisnalar dışında bir yılı aşamaz.
Hangi standartlara göre kontrol yapılır?
TS EN 115-1 (ve 2009 öncesi ekipmanlar için ayrıca TS EN 115-2), bakım için TS EN 13015+A1, risk değerlendirmesi için TS EN ISO 14798 standartları esas alınır.
Kontrolü kim yapabilir?
EKİPNET sistemine kayıtlı makine mühendisleri, mekatronik mühendisleri, ilgili bölüm mezunu teknik öğretmenler veya makine tekniker/yüksek teknikerleri tarafından yapılır.
EKİPNET zorunluluğu ne zaman başladı?
17 Haziran 2021'den itibaren yalnızca kalıcı EKİPNET numarasına sahip personel kontrol yapabilir; 18 Şubat 2022 değişikliğiyle bu kontrollerin akredite kuruluşlarca yapılması da zorunlu hâle gelmiştir.
Kontrol yaptırmazsam ne olur?
Kontrolsüz kullanılan bir sistem mevzuata aykırıdır; olası bir kaza durumunda ekipmanın bulunduğu binanın sahibi ve işletmecisinin hukuki-cezai sorumluluğu doğrudan artar.
Kontrol sonunda ne teslim edilir?
Genel inceleme, güvenlik/mekanik/elektriksel ve fonksiyonel test bulgularını, uygunluk kararını ve varsa iyileştirme önerilerini içeren bir periyodik kontrol raporu teslim edilir.