Aydınlatma Ölçümü │ TS EN 12464-1 Standardına Uygunluk Testi
Aydınlatma ölçümü, işyerlerindeki ışık şiddetinin çalışma alanının niteliğine ve sektörüne uygun olup olmadığının lüksmetre cihazı ile tespit edilmesidir. Ölçülen değerler, TS EN 12464-1 standardında belirlenen referans lüks (lux) değerleriyle karşılaştırılır. Avrupa Belgelendirme olarak, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (No. 6331) kapsamında işverenlerin yükümlülüğü olan bu ölçümü akredite yöntemlerle gerçekleştirip onaylı raporla belgeliyoruz.
Aydınlatma Ölçümü Nedir?
Aydınlatma şiddeti ölçümü, işyerlerindeki ışık düzeyinin çalışma koşullarına ve sektöre uygun olup olmadığının lüksmetre cihazı ile tespit edilmesidir. Ölçüm sonuçları, çalışma alanının hangi faaliyet için kullanıldığına bağlı olarak TS EN 12464-1 standardında belirlenen referans lüks değerleriyle karşılaştırılır.
Aydınlatma Ölçümü Neden Yapılmalıdır?
Aydınlatma düzeyi iş hayatını doğrudan etkiler; personelin çalışma performansı bu etkilerin başında gelir.
| Sektör | Etki |
|---|---|
| Perakende | Rafta yer alan ürünün görüntü kalitesini ve müşteri memnuniyetini doğrudan etkiler; müşterinin mağazada geçirdiği süreyi değiştirir |
| Fabrikalar | Üretim verimliliğini doğrudan etkiler; iş güvenliği açısından son derece önemlidir |
| Bankacılık ve Ofis | Personelin dikkat düzeyini doğrudan etkiler |
Aydınlatma Ölçümü Neden Önemlidir?
İş kazalarının oluşma nedenleri arasında yer alan güvensiz şartların başında yetersiz aydınlatma gelmektedir.
Aydınlatma tasarımında dikkat edilmesi gereken temel ölçütler; aydınlığın niceliği, aydınlığın niteliği, ışıklılık ve yüzey özellikleridir. Aydınlığın niceliği aydınlık düzeyi ile ilgilidir; niteliği ise aydınlık düzeyi dağılımı, ışığın doğrultusu, oluşan gölgeler ve ışığın rengi ile ilgilidir ve aydınlatma ölçümleri ile tespit edilir.
Aydınlatılacak alanın kullanım amacı, nesnenin veya çevrenin fiziksel özellikleri, renkleri, dokuları, mekanın iç veya dış yüzeyi, mimarisi ve boyutu; aydınlatmanın niceliğini ve dolayısıyla niteliğini belirler. Aydınlatma tekniği, tüm bu değişkenleri dikkate alarak en iyi görsel algılama koşulunu, en ekonomik çözümle ve mimariyle uyumlu şekilde sağlamayı amaçlar.
Yasal Dayanak
Aydınlatma ölçümü, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (No. 6331) ve İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik (RG: 17.07.2013 – 28710) kapsamında işverenin yükümlülüğündedir. Ölçüm sonuçları, çalışma alanının faaliyet türüne göre TS EN 12464-1 (Işık ve Aydınlatma – Çalışma Mahallerinin Aydınlatılması) standardındaki referans değerlerle karşılaştırılır.
Aydınlatma Türleri
Aydınlatma, uygulanan ışık kaynağına göre 3 şekilde yapılabilir:
- Doğal ışıkla aydınlatma
- Yapay ışıkla aydınlatma
- Doğal + yapay ışıkla aydınlatma
Sektörlere Göre Referans Aydınlatma Değerleri
TS EN 12464-1 standardı, çalışma alanının niteliğine göre farklı referans lüks (lux) değerleri öngörür. Bazı sektörlerden örnekler:
| Sektör / Faaliyet | Referans Lüks Aralığı |
|---|---|
| Döküm sanayi – Çekirdek ve kalıp yapımı | 300 – 700 lüks |
| Döküm sanayi – Mulajların dökümü ve ayrılması | 200 – 400 lüks |
| Döküm sanayi – Yoklama ve kontrol | 500 – 2000 lüks |
| Kağıt sanayi – Öğütme, yoğurma, silindirleme | 150 – 300 lüks |
| Kağıt sanayi – Kağıt makinesi (ıslak yan) | 300 – 600 lüks |
| Kağıt sanayi – Kağıt makinesi (kuru yan), kontrol | 800 lüks |
| Konfeksiyon – Kumaş yoklama ve kontrolü | 1500 – 3000 lüks |
| Konfeksiyon – Biçme ve ütü | 500 – 2000 lüks |
| Konfeksiyon – Dikiş ve garnitür | 750 – 3000 lüks |
| Konserve sanayi – Firelerin ayrılması | 200 – 400 lüks |
| Konserve sanayi – Renk ayırması (kesme mahalli) | 1000 – 2000 lüks |
| Konserve sanayi – Dolu kutuların yoklanması | 1000 – 2000 lüks |
| Tekstil – Balyaların açılması, karıştırma | 100 – 200 lüks |
| Tekstil – Yoklama ve kontrol | 400 – 800 lüks |
| Tekstil – Dokuma (beyaz) | 400 – 800 lüks |
| Tekstil – Dokuma (renkli) | 750 – 1500 lüks |
İyi Bir Aydınlatmanın Yararları
Aydınlatma Ölçümü Nasıl Yapılır? — Adım Adım
Ön Değerlendirme
Ölçüm yapılacak alanın faaliyet türü belirlenir ve TS EN 12464-1'e göre referans lüks değeri saptanır.
Ölçüm Noktalarının Belirlenmesi
Çalışma yüzeyi ve genel alan için ölçüm grid'i oluşturulur.
Lüksmetre ile Ölçüm
Kalibreli lüksmetre cihazı ile her noktada aydınlık şiddeti (lüks) ölçülür.
Değerlendirme
Ölçülen değerler, ilgili standart ve mevzuattaki referans değerlerle karşılaştırılır.
Raporlama
Sonuçlar, onaylı aydınlatma ölçüm raporu olarak işletmeye sunulur.
Aydınlatma ölçümü genellikle diğer ortam ölçümleriyle (termal konfor, gürültü, toz vb.) birlikte periyodik olarak yaptırılır.
Neden Avrupa Belgelendirme?
Akredite ve Güvenilir Ölçüm
Aydınlatma ölçümlerinizi, TS EN 12464-1 standardına uygun, kalibreli lüksmetre cihazları ve uzman ekiple gerçekleştiriyoruz. Böylece raporlarınız denetimlerde geçerli, güvenilir belgeler oluyor.
Diğer Ortam Ölçümleriyle Birlikte Planlama
Aydınlatma ölçümünü, İSG Ölçümleri kapsamındaki diğer ölçümlerle (termal konfor, topraklama vb.) birlikte planlayarak zaman ve maliyet avantajı sağlıyoruz.
Belgelendirme Sürecinde Tek Muhatap
Ölçüm, raporlama ve danışmanlık süreçlerini kendi uzman kadromuzla yürütüyor; süreci baştan sona tek elden yönetiyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular
Aydınlatma ölçümü hangi birimle ifade edilir?
Aydınlatma şiddeti lüks (lux) birimi ile ifade edilir ve lüksmetre cihazı ile ölçülür.
Aydınlatma ölçümü hangi standarda göre yapılır?
Ölçüm sonuçları, çalışma alanının faaliyet türüne göre TS EN 12464-1 (Işık ve Aydınlatma – Çalışma Mahallerinin Aydınlatılması) standardındaki referans lüks değerleri ile karşılaştırılır.
Aydınlatma ölçümü yasal olarak zorunlu mudur?
Evet. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (No. 6331) ve İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik kapsamında işverenlerin uygun aydınlatma koşullarını sağlaması ve ölçümle belgelendirmesi gerekmektedir.
Yetersiz aydınlatmanın işyerine etkileri nelerdir?
Yetersiz aydınlatma iş kazası riskini artırır, çalışan verimliliğini düşürür, göz sağlığını olumsuz etkiler ve ürün/hizmet kalitesinde düşüşe yol açabilir.
Aydınlatma ölçümü ne sıklıkla yapılmalıdır?
Ölçüm sıklığı işyerinin risk sınıfına göre değişmekle birlikte genellikle yılda bir kez veya işyeri koşullarında değişiklik olduğunda tekrarlanması önerilir.