Kaynak kalitesinin yalnızca üretim tamamlandıktan sonra yapılan kontrollerle sağlanabileceği düşüncesi önemli riskler doğurabilir. Kalitenin, tasarım ve üretim planlama aşamasından başlayarak bütün süreçlere dahil edilmesi gerekir. Kullanılan ana malzemeden kaynak sarf malzemesine, personel yeterliliğinden muayene yöntemlerine kadar tüm unsurlar birbiriyle bağlantılıdır.
Kaynaklı İmalatta Neden Sistematik Bir Yaklaşım Gereklidir?
Kaynak işlemi tamamlandıktan sonra bağlantının iç yapısını tamamen kontrol etmek her zaman mümkün değildir. Görsel olarak uygun görünen bir kaynak dikişinde çatlak, gözenek, yetersiz nüfuziyet veya birleşme hatası bulunabilir. Bu nedenle kaynak kalitesi yalnızca son ürün muayenesine bırakılamaz.
Üretim öncesinde kaynak yöntemlerinin belirlenmesi, kaynak prosedürlerinin hazırlanması ve uygulanacak parametrelerin doğrulanması gerekir. Üretim sırasında ise sıcaklık, kaynak sırası, kullanılan ekipman, sarf malzemeleri ve çevresel koşullar kontrol altında tutulmalıdır.
Sistematik yaklaşım sayesinde:
- Üretim hatalarının tekrarlanması önlenir.
- Kritik kaynak bağlantılarının izlenebilirliği sağlanır.
- Personelin görev ve sorumlulukları netleştirilir.
- Müşteri şartlarına ve teknik şartnamelere uyum kolaylaşır.
- Yeniden işleme, hurda ve gecikme maliyetleri azaltılır.
Kaynak Koordinasyon Personelinin Görevleri Nelerdir?
Raylı sistemlerde kaynaklı üretim gerçekleştiren işletmelerde teknik yeterliliğe sahip kaynak koordinasyon personelinin bulunması büyük önem taşır. Kaynak koordinasyon personeli, yalnızca kaynakçıların çalışmalarını takip eden bir görevli değildir. Üretim öncesinden son kontrole kadar birçok teknik sürecin yönetilmesinden sorumludur.
Kaynak yöntemlerinin seçilmesi, prosedürlerin uygulanabilirliğinin kontrol edilmesi, kaynakçı yeterliliklerinin takibi, sarf malzemelerinin uygun koşullarda saklanması ve üretim kayıtlarının incelenmesi bu görevler arasındadır. Ayrıca uygunsuzluklarla karşılaşıldığında düzeltici faaliyetlerin planlanmasına katkı sağlar.
Yetki ve sorumlulukların yazılı olarak tanımlanmaması, farklı üretim birimlerinde birbirinden farklı uygulamaların ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu nedenle organizasyon yapısı içerisinde kaynak koordinasyon faaliyetlerinin açıkça belirlenmesi gerekir.
Kaynakçı ve Kaynak Prosedürü Yeterlilikleri
Kaynaklı imalatın güvenilirliği, işlemi gerçekleştiren personelin yeterliliğiyle doğrudan ilişkilidir. Kaynakçının belirli bir yöntemde başarılı olması, bütün malzeme gruplarında ve kaynak pozisyonlarında çalışabileceği anlamına gelmez. Personelin yeterlilik kapsamı; kaynak yöntemi, malzeme türü, kalınlık, çap ve kaynak pozisyonu gibi değişkenlere göre değerlendirilmelidir.
Benzer şekilde kullanılacak kaynak prosedürlerinin de üretim şartlarına uygun olması gerekir. Kaynak akımı, gerilim, ilerleme hızı, ön tav sıcaklığı ve paso sırası gibi parametrelerin kontrol edilmesi, kaynak bağlantısının beklenen mekanik özellikleri sağlamasına yardımcı olur.
Yeterlilik belgelerinin geçerlilik süreleri ve kapsamları düzenli olarak takip edilmelidir. Süresi dolan veya üretilecek parçayı kapsamayan bir yeterlilik belgesiyle işlem yapılması, denetimlerde önemli uygunsuzluklara neden olabilir.
Muayene ve İzlenebilirlik Nasıl Sağlanır?
Kaynaklı parçalar için uygulanacak muayene yöntemi, bağlantının kullanım alanına ve kritik seviyesine göre belirlenmelidir. Görsel muayenenin yanında penetrant, manyetik parçacık, ultrasonik veya radyografik muayene gibi tahribatsız test yöntemlerinden yararlanılabilir.
Ancak yalnızca test yapılması yeterli değildir. Testi gerçekleştiren personelin yetkinliği, kullanılan cihazların kalibrasyonu, kabul kriterleri ve test sonuçlarının kayıt altına alınması da önemlidir.
İzlenebilirlik sistemi kapsamında kaynakçı kimliği, kullanılan prosedür, malzeme sertifikaları, sarf malzemeleri, muayene sonuçları ve varsa yapılan tamiratlar takip edilebilmelidir. Böylece sonradan ortaya çıkan bir uygunsuzluğun hangi üretim sürecinden kaynaklandığı belirlenebilir.
EN 15085-2 Kaynaklı İmalata Nasıl Katkı Sağlar?
Raylı sistem sektöründe kaynaklı üretim yapan kuruluşların teknik ve organizasyonel yeterliliklerinin değerlendirilmesinde EN 15085 standard serisi önemli bir çerçeve sunar. Türkiye’de zaman zaman ISO 15085-2 olarak da aranan standardın ikinci bölümü, kaynaklı imalat gerçekleştiren üreticilere yönelik gereklilikleri ele alır.
Kaynak koordinasyonu, personel yeterlilikleri, üretim altyapısı, kalite gereklilikleri ve organizasyon yapısı gibi konuların kontrol altına alınması için ISO 15085-2 belgelendirme süreci hakkında ayrıntılı bilgi alınabilir.
Standardın işletmeye uyarlanması yalnızca denetimden başarıyla geçmek amacıyla değerlendirilmemelidir. Doğru uygulanan bir kaynak kalite sistemi; üretim güvenilirliğinin yükseltilmesine, teknik kayıtların iyileştirilmesine ve uluslararası raylı sistem projelerinde müşteri güveninin güçlendirilmesine katkı sağlar.
