EAC Belgesi │ Avrasya Ekonomik Birliği Pazarına Ürün Sokmanın Uygunluk Anahtarı
EAC (Avrasya Uygunluğu), Rusya, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Ermenistan'ın oluşturduğu Avrasya Ekonomik Birliği (EAEU) pazarında bir ürünün güvenlik teknik regülasyonlarına uyduğunu kanıtlayan zorunlu uygunluk işaretidir. Eski GOST sistemini birleştiren bu ortak çerçeve olmadan, kapsamdaki ürünlerin gümrükten geçmesi ve bu beş ülkede yasal olarak satılması mümkün değildir. Avrupa Belgelendirme olarak, doğru teknik regülasyonun ve uygunluk yolunun belirlenmesinden test ve fabrika denetimine, birlik nezdinde tescile ve EAC işaretinin kullanımına kadar tüm süreci uçtan uca yönetiyoruz.
EAC Belgesi Nedir?
EAC, Rusça "Евразийское соответствие" (Avrasya Uygunluğu) ifadesinin kısaltmasıdır ve bir ürünün Avrasya Ekonomik Birliği'nin ortak teknik regülasyonlarına (TR CU / TR EAEU) uygun olduğunu gösteren uygunluk işaretidir. Ürünün üzerine veya ambalajına iliştirilen üç harfli "EAC" markası, o ürünün güvenlik, sağlık ve çevre şartlarını karşıladığının ve birlik sınırları içinde serbestçe dolaşabileceğinin görünür kanıtıdır.
Bu işaretin arkasındaki belge, kapsama ve riske göre iki biçimde alınır: bağımsız ve akredite bir kuruluş tarafından düzenlenen EAC Uygunluk Sertifikası ya da üreticinin/ithalatçının sorumluluğu üstlendiği EAC Uygunluk Deklarasyonu. Hangisinin gerekli olduğunu ürünün tabi olduğu teknik regülasyon belirler; keyfî bir seçim değildir.
EAC, ürünün pazara giriş biletidir. Kapsamdaki bir ürün EAC işareti taşımadan Rusya, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan veya Ermenistan gümrüğünden geçemez; geçse dahi denetimlerde toplatma, para cezası ve pazardan men riskiyle karşılaşır. Bu yönüyle EAC, bir "kalite ödülü" değil, yasal bir ön koşuldur; ihracatın önündeki en somut teknik engeldir.
EAC Sertifikası ve EAC Deklarasyonu: İki Farklı Uygunluk Yolu
EAC dünyasında en çok karıştırılan konu, sertifika ile deklarasyon arasındaki farktır. İkisi de aynı EAC işaretini doğurur ve birlik içinde eşdeğer hukuki geçerliliğe sahiptir; ancak düzenlenme biçimleri, sorumluluk dağılımı ve denetim yükleri farklıdır.
"Deklarasyon, sertifikadan zayıf bir belgedir" algısı yanlıştır. Deklarasyon da yasal olarak bağlayıcıdır ve gümrükte tam geçerlidir; fark, riskin ve denetim yükünün dağılımındadır. Kimi regülasyonlar, kredibiliteyi artırmak için zorunlu deklarasyon yerine gönüllü sertifikaya izin verir. Doğru yolu ürünün regülasyonu belirler.
EAC Belgesi Hangi Ülkelerde Geçerlidir?
EAC işareti, Avrasya Ekonomik Birliği'ni oluşturan beş üye ülkenin tamamında tek bir belgeyle geçerlidir: Rusya Federasyonu, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Ermenistan. Birliğin ortak gümrük alanı sayesinde, bir üye ülkede tescillenen EAC belgesiyle ürün diğer dört ülkeye de ek belgelendirme gerekmeden girebilir.
Bu "tek belge, beş pazar" mantığı, EAC'yi eski dönemin en büyük kazanımıdır. Geçmişte her ülke kendi ulusal onayını (Rusya için GOST-R, Kazakistan için GOST-K vb.) ayrı ayrı isterken, bugün ortak teknik regülasyon kapsamındaki ürünler için tek bir uygunluk süreci yeterlidir. Öte yandan, ortak regülasyona henüz bağlanmamış bazı ürün grupları için ilgili ülkenin ulusal şartları (örneğin ayrı devlet tescili) devam edebilir.
Hangi Ürünler İçin EAC Gerekli? Teknik Regülasyonlar
EAC'nin zorunlu olup olmadığı ürünün kendisinden değil, tabi olduğu teknik regülasyondan (TR) okunur. Birlik bugüne kadar makineden gıdaya, elektronikten kişisel koruyucu donanıma kadar geniş bir yelpazede 50'yi aşkın teknik regülasyon yürürlüğe koymuştur. Her regülasyon, kapsadığı ürünler için uygunluğun sertifikayla mı yoksa deklarasyonla mı kanıtlanacağını da tanımlar. Aşağıda en sık karşılaşılan regülasyonlar yer alıyor:
| Regülasyon | Kapsam | Tipik Uygunluk Yolu |
|---|---|---|
| TR CU 004/2011 | Alçak gerilimli elektrikli cihazların güvenliği | Sertifika / Deklarasyon |
| TR CU 020/2011 | Elektromanyetik uyumluluk (EMC) | Sertifika / Deklarasyon |
| TR CU 010/2011 | Makine ve ekipman güvenliği | Sertifika |
| TR CU 032/2013 | Basınç altında çalışan ekipmanlar | Sertifika / Deklarasyon |
| TR CU 016/2011 | Gazlı yakıt yakan cihazlar | Sertifika |
| TR CU 012/2011 | Patlayıcı ortamlarda çalışan ekipmanlar (Ex) | Sertifika |
| TR CU 019/2011 | Kişisel koruyucu donanım (KKD) | Sertifika / Deklarasyon |
| TR CU 008/2011 | Oyuncakların güvenliği | Sertifika |
| TR CU 007/2011 | Çocuk ve gençlere yönelik ürünler | Sertifika / Deklarasyon |
| TR CU 025/2012 | Mobilya ürünleri | Deklarasyon |
| TR CU 021/2011 | Gıda güvenliği | Deklarasyon |
| TR EAEU 037/2016 | Elektrik/elektronikte tehlikeli madde kısıtı (RoHS) | Deklarasyon |
Bir ürün aynı anda birden fazla regülasyona tabi olabilir; örneğin elektrikli bir makine hem TR CU 010 (makine), hem TR CU 004 (alçak gerilim), hem de TR CU 020 (EMC) kapsamına birlikte girebilir. Yanlış regülasyon seçimi, gümrükte reddedilen ya da denetimde geçersiz sayılan bir belgeye yol açar. Süreç, doğru regülasyon eşleştirmesiyle başlar.
GOST Sisteminden EAC'ye Geçiş
EAC'den önce bu pazarda hâkim sistem, Sovyet döneminden miras kalan GOST standartlarıydı. Her ülke kendi ulusal versiyonunu (Rusya'da GOST-R, Kazakistan'da GOST-K, Belarus'ta STB) ayrı ayrı işletiyor; ihracatçı üç pazar için üç ayrı onay almak zorunda kalıyordu. 2010'ların başında Gümrük Birliği'nin kurulmasıyla bu dağınık yapı, ortak teknik regülasyonlar altında birleştirildi ve EAC işareti ulusal işaretlerin yerini almaya başladı.
Bugün ortak regülasyon kapsamına giren ürünler için EAC zorunlu, GOST-R ise büyük ölçüde gönüllü bir kalite göstergesi hâline gelmiştir. Yine de her ürün ortak regülasyona bağlanmış değildir; kapsam dışı kalan bazı ürünler için ilgili ülkenin ulusal GOST onayı veya devlet tescili hâlâ gerekebilir. Bu yüzden "GOST bitti, artık her şey EAC" demek doğru değildir; doğru yaklaşım, ürün bazında güncel kapsamı teyit etmektir.
Belgelendirme Şemaları: Parti mi, Seri Üretim mi?
EAC belgesi, ürünün tek seferlik bir sevkiyat mı yoksa sürekli bir seri üretim mi olduğuna göre farklı şemalarla düzenlenir. Şema, hem yapılacak testleri hem belgenin geçerlilik biçimini belirler. Sertifika şemaları genelde 1С–9С, deklarasyon şemaları ise 1Д–6Д aralığında kodlanır.
Parti / Sözleşme Bazlı Belge
Yalnızca belirli bir sevkiyata veya sözleşmeye özeldir. Numune testi yapılır, fabrika denetimi gerekmez; o partiyle sınırlı geçerlidir. Tek seferlik ihracatlar için idealdir.
Seri Üretim Belgesi
Süregelen üretimin tamamını kapsar; 1, 3 veya 5 yıl geçerli olur. Numune testine ek olarak üretim yerinde fabrika denetimi ve süre boyunca gözetim gerektirir.
Şema Seçimi
Ürünün riski, üretim biçimi ve regülasyonun izin verdiği yollar birlikte değerlendirilerek doğru şema (ör. 1С, 3С, 1Д) belirlenir; maliyeti ve süreyi doğrudan etkiler.
EAC Belgelendirme Sürecinin Taşıyıcı Unsurları
Sağlıklı bir EAC dosyası, birbirine bağlı altı unsurun eksiksiz kurgulanmasıyla ayakta durur. Denetçi ve gümrük, belgenin gerçekliğini bu unsurlar üzerinden okur:
Doğru Regülasyon Eşleştirmesi
Ürünün GTİP kodu ve teknik özellikleri üzerinden tabi olduğu tüm TR CU/EAEU regülasyonlarının ve uygunluk yolunun belirlenmesi.
Yetkili Temsilci / Başvuran
Yabancı üretici adına birlik içinde tescilli bir başvuranın (yerel firma veya yetkili temsilci) belirlenmesi; belge onun adına düzenlenir.
Teknik Dosya
Teknik pasaport, güvenlik gerekçesi, çizimler, kullanım kılavuzu, GTİP ve mevcut ISO/CE/CB belgelerini içeren eksiksiz dokümantasyon.
Numune Testi
Birlikte akredite laboratuvarlarda güvenlik testleri; sonuçların test raporlarıyla belgeye dayanak oluşturması.
Fabrika Denetimi
Seri üretim şemalarında üretim yerinin ve üretim koşullarının yerinde denetlenmesi; üretim tutarlılığının doğrulanması.
Tescil ve İşaretleme
Belgenin EAEU birleşik siciline kaydı ve ürün ile ambalaja EAC işaretinin kurallara uygun biçimde uygulanması.
EAC Belgelendirme Süreci — Adım Adım
Ürün ve Regülasyon Analizi
Ürünün GTİP kodu ve teknik özellikleri incelenir; tabi olduğu teknik regülasyonlar, sertifika/deklarasyon ayrımı ve uygun şema belirlenir.
Başvuran ve Yetkili Temsilci
Yabancı üretici için birlik içinde tescilli başvuran belirlenir; belgenin kimin adına düzenleneceği ve sorumluluk yapısı netleştirilir.
Teknik Dosyanın Hazırlanması
Teknik pasaport, güvenlik gerekçesi, kullanım kılavuzu, çizimler ve mevcut belgeler derlenerek eksiksiz teknik dosya oluşturulur.
Numune Testi
Ürün numuneleri, birlikte akredite laboratuvarlara gönderilir; ilgili regülasyonun öngördüğü güvenlik testleri yapılır ve raporlanır.
Fabrika Denetimi (Seri Üretim)
Seri üretim şemasında üretim yeri denetlenir; üretim koşulları ve tutarlılığı yerinde değerlendirilir. Parti belgelerinde bu adım atlanır.
Belge Düzenleme ve Tescil
Uygunluk teyit edilince EAC sertifikası ya da deklarasyonu düzenlenir ve EAEU birleşik siciline kaydedilir; belge gümrükte bu kayıttan doğrulanır.
İşaretleme ve Gözetim
Ürün ve ambalaja EAC işareti uygulanır. Seri üretim belgelerinde, geçerlilik süresi boyunca periyodik gözetim denetimleri yürütülür.
Belge Geçerliliği, Tescil ve Gözetim
EAC belgesinin geçerlilik süresi, şemasına göre değişir. Parti/sözleşme bazlı belgeler yalnızca ilgili sevkiyatla sınırlıdır ve süre değil miktar ile tanımlanır. Seri üretim belgeleri ise tipik olarak 1, 3 veya 5 yıl geçerlidir; uzun süreli belgelerde geçerlilik boyunca periyodik gözetim denetimleri yapılır. Geçerlilik, belgenin EAEU birleşik siciline kaydedildiği anda başlar.
Bu pazarda, test ve denetim yapılmadan düzenlenmiş sahte veya kayıt dışı "EAC belgeleri" ciddi bir sorundur. Belgenin gerçekliği yalnızca EAEU birleşik sicilindeki (register) kaydıyla anlaşılır; sicile işlenmemiş bir belge gümrükte ve denetimde geçersizdir. Ucuz ve hızlı vaadiyle sunulan, akredite laboratuvar testi içermeyen belgelerden kaçınmak gerekir.
EAC Dışında Gerekebilecek Diğer Belgeler
Her ürün için tek başına EAC sertifikası/deklarasyonu yeterli olmayabilir; ürün grubuna göre birbirini tamamlayan başka belgeler de devreye girer. İhracat planında bunların baştan öngörülmesi, gümrükte sürpriz engelleri önler.
Ürününüzün hangi belge kombinasyonuna ihtiyaç duyduğu, kapsam analiziyle netleşir. GOST-R ve devlet tescili gibi tamamlayıcı süreçleri EAC ile birlikte planladığımızda, ihracat takvimi öngörülebilir hale gelir.
Türk İhracatçısı İçin EAC'nin Önemi
Rusya ve Avrasya pazarı, Türkiye'nin makine, otomotiv yan sanayi, elektrik-elektronik, mobilya, gıda ve inşaat malzemeleri ihracatında ilk sıralarda yer alan bir bölgedir. Bu pazarlara giren kapsamdaki her ürün için EAC, tercih değil fiilî bir giriş şartıdır. Belge olmadan gümrük geçilmez; dolayısıyla EAC süreci, tıpkı Avrupa için CE işareti gibi, ihracat projesinin ayrılmaz bir parçası olarak baştan planlanmalıdır.
EAC'yi zamanında ve doğru kurgulamak yalnızca gümrüğü açmakla kalmaz; alıcı firmanın gözünde de güven inşa eder. Birleşik sicile kayıtlı, testleri gerçek laboratuvarda yapılmış bir belge, ithalatçının kendi denetim ve sorumluluk yükünü hafifletir ve tekrar eden siparişlerin önünü açar. Bu nedenle EAC'yi bir "evrak işi" değil, pazarla kurulan ticari ilişkinin teknik temeli olarak ele almak gerekir.
Neden Avrupa Belgelendirme?
Doğru Regülasyon, Baştan Doğru Kurgu
EAC süreçlerinde en pahalı hata, yanlış regülasyon veya yanlış şema seçimidir. Ürününüzün GTİP kodunu ve teknik özelliklerini analiz ederek tabi olduğu tüm regülasyonları eşleştiriyor, sertifika/deklarasyon ayrımını ve şemayı doğru belirliyoruz. Böylece süreç, gümrükte reddedilmeyecek bir dosyayla başlar.
Akredite Test ve Sicile Kayıtlı Belge
Testleri birlikte akredite laboratuvarlarda yaptırıyor, belgeyi EAEU birleşik siciline kaydettiriyoruz. Düzenlenen her belge, gümrük ve denetim tarafından register üzerinden doğrulanabilir; "gri" belge riski taşımaz.
Yetkili Temsilci ve Yerel Muhatap Yönetimi
Yabancı üretici olarak birlik içinde tescilli başvuran gerekliliğini sizin adınıza organize ediyor, yetkili temsilci ve yerel muhatap koordinasyonunu tek elden yürütüyoruz. Siz süreci tek bir irtibat noktasından takip edersiniz.
İhracat Ajandasıyla Bütünleşik Planlama
EAC'yi tek başına değil; CE işareti, GOST-R, devlet tescili ve ISO yönetim sistemleri gibi ihtiyaçlarınızı öngörerek planlıyoruz. Belge kombinasyonu baştan doğru kurulduğunda mükerrer test ve zaman kaybı oluşmaz; ihracat takviminiz öngörülebilir kalır.
Sıkça Sorulan Sorular
EAC belgesi zorunlu mu?
Ürün, birliğin ortak teknik regülasyonlarından (TR CU / TR EAEU) birinin kapsamına giriyorsa EAC zorunludur. Kapsamdaki bir ürün, EAC işareti ve tescilli belgesi olmadan Rusya, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Ermenistan gümrüğünden geçemez ve bu pazarlarda yasal olarak satılamaz.
EAC sertifikası ile deklarasyonu arasındaki fark nedir?
Sertifika, birlikte akredite bağımsız bir kuruluş tarafından test ve denetim sonrası düzenlenir. Deklarasyon ise üretici, ithalatçı veya yetkili temsilci tarafından, uygunluğun sorumluluğu üstlenilerek beyan edilir. İkisi de EAC işaretini doğurur ve gümrükte eşdeğer geçerliliğe sahiptir; hangisinin gerekli olduğunu ürünün regülasyonu belirler.
EAC belgesi kaç yıl geçerlidir?
Parti (sözleşme) bazlı belgeler yalnızca ilgili sevkiyatla sınırlıdır. Seri üretim belgeleri ise tipik olarak 1, 3 veya 5 yıl geçerli olur; uzun süreli belgelerde geçerlilik boyunca periyodik gözetim denetimleri yapılır. Geçerlilik, belge birleşik sicile kaydedildiğinde başlar.
EAC belgesini yabancı bir üretici doğrudan alabilir mi?
Belge için başvuranın birlik içinde tescilli bir tüzel kişi olması gerekir. Yabancı üretici, birlik içinde bir yetkili temsilci veya yerel başvuran belirleyerek süreci yürütür; belge bu başvuran adına düzenlenir. Bu organizasyonu sizin adınıza biz kuruyoruz.
EAC ile GOST-R aynı şey mi?
Hayır. GOST-R, esas olarak Rusya'nın ulusal sistemidir ve ortak regülasyon kapsamındaki ürünler için büyük ölçüde gönüllü hale gelmiştir. EAC ise beş üye ülkenin tamamında geçerli, ortak teknik regülasyonlara dayalı zorunlu işarettir. Bazı kapsam dışı ürünlerde GOST-R veya devlet tescili hâlâ gerekebilir.
EAC belgesi ne kadar sürede alınır?
Süre; ürünün karmaşıklığına, uygulanacak testlere, dosyanın hazır olma durumuna ve fabrika denetimi gerekip gerekmediğine bağlıdır. Basit ürünlerde birkaç hafta yeterliyken, kompleks endüstriyel ekipmanlarda süreç daha uzun sürebilir. Kapsam analizinden sonra size net bir zaman planı sunulur.
Bir belgenin gerçek olup olmadığını nasıl anlarım?
Geçerli her EAC belgesi, EAEU'nun birleşik elektronik siciline (register) kaydedilir ve benzersiz bir numara taşır. Belgenin gerçekliği bu sicildeki kayıt üzerinden doğrulanır. Sicile işlenmemiş bir belge, üzerinde EAC işareti olsa bile gümrükte ve denetimde geçersiz sayılır.
EAC dışında hangi belgeler gerekebilir?
Ürün grubuna göre Devlet Tescili (SGR), yangın güvenliği belgesi, ölçüm cihazları için metrolojik tip onayı veya gönüllü GOST-R gerekebilir. Bu tamamlayıcı belgeler, kapsam analizinde EAC ile birlikte belirlenir ve tek plan içinde yürütülür.
Bir ürün aynı anda birden fazla regülasyona tabi olabilir mi?
Evet. Örneğin elektrikli bir makine hem makine güvenliği (TR CU 010), hem alçak gerilim (TR CU 004), hem de elektromanyetik uyumluluk (TR CU 020) kapsamına birlikte girebilir. Tüm ilgili regülasyonların belgede karşılanması gerekir; eksik eşleştirme belgeyi geçersiz kılar.
EAC maliyeti neye göre değişir?
Maliyeti; ürünün tabi olduğu regülasyon sayısı, gereken testler, seçilen şema (parti veya seri üretim), fabrika denetimi ihtiyacı ve mevcut teknik dokümantasyonun durumu belirler. Ürününüze özel net teklif için iletişim formunu doldurabilir veya +90 (212) 369 03 84 numaralı hattı arayabilirsiniz.