UN 38.3 Testi
UN 38.3 Testi, Lityum iyon (Li-ion) ve lityum metal (Li-metal) bataryaların; enerji yoğunluğu nedeniyle taşımacılık sırasında ısı artışı, kısa devre ve yangın riski barındırabilir. Bu sebeple uluslararası lojistikte lityum pil içeren ürünlerin hava, kara, deniz ve demiryolu taşımalarında belirli güvenlik şartlarını sağlaması zorunludur.
Bu noktada devreye giren standart: UN 38.3 testi.
UN 38.3, lityum pillerin taşımaya uygunluğunu doğrulamak için Birleşmiş Milletler tarafından tanımlanan test setidir ve bugün dünya çapında en yaygın kabul gören lityum pil taşımacılık gerekliliklerinin temelini oluşturur.
Bu yazıda UN 38.3’ün ne olduğunu, hangi ürünleri kapsadığını, test sürecini ve UN 38.3 Test Summary (test özeti) gerekliliklerini net ve anlaşılır şekilde ele alıyoruz.
UN 38.3 Neyi Amaçlar?
UN 38.3’ün temel amacı:
Lityum pillerin ve batarya paketlerinin taşımacılık koşullarında güvenli şekilde sevk edilebileceğini kanıtlamak.
Testler; ürünün üretim sonrası normal taşımacılıkta maruz kalabileceği koşulları simüle eder:
-
Basınç değişimleri (uçak kargo vb.)
-
Aşırı sıcak/soğuk
-
Titreşim ve darbe
-
Mekanik şok
-
Kısa devre ve aşırı şarj gibi elektriksel riskler
Yani UN 38.3 bir “ürün kalite belgesi” değil; taşımaya uygunluk güvenlik kanıtıdır.
UN 38.3 Hangi Lityum Pilleri Kapsar?
UN 38.3 kapsamı genellikle şu ürünleri içerir:
-
Lityum iyon hücreler (Li-ion cell)
-
Lityum iyon bataryalar (Li-ion battery)
-
Lityum metal hücre ve bataryalar
-
Powerbank / powerpack
-
Cihazın içine takılı bataryalar
-
Cihazla birlikte paketlenmiş bataryalar
-
Batarya modülleri ve bazı batarya alt bileşenleri
Taşımacılık sınıflandırmaları sıklıkla şu UN numaraları ile ilişkilidir: UN 3480, UN 3481, UN 3090, UN 3091.
UN 38.3 Testleri Nelerdir? (T1–T8)
UN 38.3, 8 temel testten oluşur. Standart literatürde bu testler T.1 – T.8 olarak geçer.
T1 – Yükseklik Simülasyonu (Altitude Simulation)
Düşük basınçta (uçuş koşulları) sızdırma, patlama, deformasyon olup olmadığı kontrol edilir.
T2 – Termal Test (Thermal Test)
Sıcak/soğuk döngülerle bataryanın aşırı ısı farklarına dayanımı test edilir.
T3 – Titreşim (Vibration)
Uzun süreli lojistik titreşim şartları simüle edilir.
T4 – Şok (Shock)
Taşıma sırasında oluşabilecek darbe ve çarpma koşullarına dayanımı ölçülür.
T5 – Dış Kısa Devre (External Short Circuit)
Kontrolsüz kısa devre senaryosunda aşırı ısınma / yangın riski değerlendirilir.
T6 – Darbe/Crush (Impact / Crush)
Hücrelerin ezilme/darbe senaryolarında güvenliği ölçülür.
T7 – Aşırı Şarj (Overcharge)
Bataryanın kontrol dışı aşırı şarj edilmesinde güvenlik davranışı test edilir.
T8 – Zorunlu Deşarj (Forced Discharge)
Özellikle hücrelerde ters kullanım / zorunlu deşarj durumları incelenir.
UN 38.3 Test Summary (Test Özeti) Nedir?
2020 itibarıyla, lityum pil üreticileri ve tedarik zincirindeki tarafların “ürün UN 38.3 testlerinden geçti” bilgisini dokümante etmesi beklenmektedir. Bu dokümana UN 38.3 Test Summary denir.
Test Summary Neden Önemli?
Çünkü:
-
Kargo şirketleri, forwarder’lar ve operatörler test uygunluğunu görmek isteyebilir
-
Ürününüzün taşımada “red” yemesini ve gecikmesini önler
-
İthalat/ihracat operasyonlarında evrak uyumu sağlar
PHMSA (ABD otoritesi) bu test özetlerinin tedarik zinciri şeffaflığı için önemini özellikle vurgular.
UN 38.3 Test Summary İçeriğinde Neler Olmalı?
Test özetinde tipik olarak aşağıdaki bilgiler beklenir:
-
Üretici adı
-
Pil/batarya model bilgisi
-
Test laboratuvarı bilgisi
-
Test rapor referans numarası
-
Uygulanan UN 38.3 revizyonu
-
Sonuç (pass/fail)
-
İletişim bilgileri
Bu içerik yapısı IATA rehber dokümanlarında da ayrıntılı şekilde yer alır.
UN 38.3 Zorunlu mu?
Pratik cevap: Evet, çoğu durumda zorunlu gibi uygulanır.
UN 38.3, tek başına “sertifika zorunluluğu” gibi değil, taşımacılık regülasyonlarının dayandığı bir uygunluk şartıdır. Lityum bataryalar taşımada tehlikeli madde sınıfına girebildiği için, taşımacı ve regülasyonlar UN 38.3 uygunluğunu fiilen şart koşar.
Kısacası: UN 38.3 yoksa, taşımada problem çıkma ihtimali çok yüksektir.
UN 38.3 Testi Nerede Yapılır?
UN 38.3 testleri genellikle:
-
Akredite test laboratuvarlarında
-
Batarya test merkezlerinde
-
Yetkin üçüncü taraf teknik kuruluşlarda
yapılır. Global test sağlayıcıları UN 38.3 test süreçlerinin küresel pazara erişimde kritik olduğunu belirtir.
UN 38.3 Süreci Nasıl Yönetilmelidir? (Şirketler için Yol Haritası)
Aşağıdaki adımlar operasyonel olarak en güvenli yoldur:
-
Ürünü sınıflandırın (UN 3480/3481 – UN 3090/3091 vb.)
-
Batarya tasarımını doğrulayın (BMS, koruma devreleri)
-
UN 38.3 testlerini yetkin laboratuvarda tamamlayın
-
Test raporunu ve Test Summary dokümanını standarda göre hazırlayın
-
Lojistik paketleme/etiketleme gereklilikleriyle birlikte uygulayın
-
Tedarik zinciri taraflarına (forwarder, distribütör, müşteri) hızlı erişim sağlayın
UN 38.3 Hakkında Sık Sorulan Sorular (SSS)
UN 38.3 ile CE aynı şey mi?
Hayır. CE işareti AB mevzuatlarına uygunluğu ifade eder.
UN 38.3 ise taşımacılık güvenliği testleri standardıdır.
UN 38.3 belgesi kaç yıl geçerli?
Bu, ürün tasarımı ve model değişikliklerine bağlıdır. Tasarım değişirse test tekrarı gerekebilir. (Net süre uygulamada ürün değişimi ile değerlendirilir.)
Her gönderimde Test Summary vermek zorunlu mu?
IATA dokümanları; rutin her sevkiyatta kağıt olarak ekleme zorunluluğunun her durumda “değer” üretmediğini, ancak bilginin hızlı sunulabilir olması gerektiğini belirtir.
Bu Süreçte Avrupa Belgelendirme Neler Yapar?
Avrupa Belgelendirme olarak, UN 38.3 kapsamındaki tüm süreçlerinizi uçtan uca yöneterek operasyonel yükünüzü azaltır, süreçlerinizi en hızlı ve en uygun maliyetlendirmeler ile tamamlamanızı hedefleriz.
Başvurudan test planlamasına, gerekli dokümantasyonların hazırlanmasından süreç takibine kadar tüm aşamalarda sizlere net bir yol haritası sunar; ilgili adımları planlı, kontrollü ve mevzuata uygun şekilde ilerleterek sürecin sorunsuz tamamlanmasını sağlarız.
Bu sayede firmalar; zaman kaybı, eksik evrak, hatalı yönlendirme veya gereksiz maliyet risklerini en aza indirerek UN 38.3 gerekliliklerini güvenle karşılayabilir.
Destek almak için Ürün Belgelendirme departmanı ile iletişime geçiniz.
